Voor baptisten zijn de Heilige Schriften van oudsher altijd het bindende gezag geweest, zowel voor het persoonlijke leven als voor het leven van de gemeente. Naarmate de tijd dat geleidelijk vereiste, werden verschillende baptistische geloofsbelijdenissen opgesteld, waarin de bijbelse waarheden werden vastgelegd waaraan de afzonderlijke gemeenten zich hielden. De eerste baptistengemeente in Praag vormde daarop geen uitzondering. Haar voorganger, Jindřich Novotný sr., publiceerde in 1886, een jaar na de oprichting van de gemeente, A Confession of Faith of Believing Baptized Christians, Commonly Called Baptists. Het absoluut fundamentele belang van de Bijbel voor baptisten blijkt uit het feit dat het eerste artikel van deze Geloofsbelijdenis Of the Word of God luidt en nadrukkelijk in herinnering brengt dat de Heilige Schriften “waarlijk door de Heilige Geest zijn ingegeven.” Wij willen deze godvrezende dienst van onze voorvaderen bewust voortzetten en ons, met Gods hulp, eveneens houden aan die fundamentele waarheden die in ons land ooit hebben geleid tot de oprichting van baptistengemeenten.
Helaas zijn deze fundamentele waarheden waarop onze Bond is gegrondvest de laatste tijd steeds meer aan het vervagen. In de afgelopen zeven jaar hebben wij geprobeerd de aandacht te vestigen op uiteenlopende ontwikkelingen binnen de BJB die in strijd zijn met de bijbelse leer. Dat deden wij op de afgevaardigdenvergaderingen via een aantal voorstellen, die echter steeds werden verworpen, en er kwam nooit een bijbelse discussie over de inhoud ervan op gang, zoals wij hadden gehoopt.
Deze zogenoemde Verklaring van de vijf gemeenten en de Oproep aan alle leden van de Bond waren vooral een poging om elk afzonderlijk lid van de BJB te bereiken en te waarschuwen voor het gevaar van de zich steeds verder uitbreidende invloed van de liberale theologie, die onze Bond op rampzalige wijze afvoert van de oorspronkelijke koers van de BJB, een koers die stevig in het Woord van God was geworteld. Het spijt ons oprecht dat onze Bond niet langer dezelfde zorg voor de zuiverheid van de op de Schrift gebaseerde leer toont als onze voorvaderen. Het grieft ons dat het overleg tussen de gemeenten meer in een geest van politiek en persoonlijke voorkeur wordt gevoerd en dat het ontbreekt aan elke zoektocht naar waarheid die gegrond is op Gods wil zoals die ons in de Schrift is geopenbaard. De Bond mist geestelijke waakzaamheid, en daardoor wordt de ene bijbelse leer na de andere geleidelijk uitgehold en afgebroken. Onze belangrijkste, al langdurige bezwaren betreffen het volgende:
- Een afwijking van het gezag van de Heilige Schrift
Al een aantal jaren onderwaardeert de BJB de cruciale betekenis van de Heilige Schrift als hoogste gezag en als toereikend voor de dienst en het leven van de gemeente. Dit leidt onvermijdelijk tot het onvermogen om duidelijke bijbelse standpunten in te nemen over vragen van gemeentepraktijk en het leven van gelovigen, of zelfs tot godslasterlijke pogingen om het gezag van de Schrift los te koppelen van het gezag van de Heer Jezus. Velen verklaren dat Christus het hoogste gezag is, maar er is geen duidelijk antwoord op de vraag hoe Christus dat gezag uitoefent. Net als zij die aan het begin van de geschiedenis van onze Bond stonden en het fundament ervan legden, geloven wij dat Christus Zijn gezag uitoefent door de door God ingegeven, onfeilbare en daarom toereikende Schrift.
Het spijt ons oprecht dat velen in de huidige Bond dit niet meer geloven. Hoewel het Grondslagdocument van de BJB, in het gedeelte getiteld De zending van de gemeente en de basisartikelen van het geloof, stelt dat “de leerstellige grondslag en bindende norm van baptisten de Heilige Schriften van het Oude en het Nieuwe Testament zijn”, laat de praktijk duidelijk zien dat dit al lang niet meer waar is. Het tegendeel is het geval. Wij zijn ervan overtuigd dat de huidige ontwikkelingen laten zien dat de Heilige Schriften voor velen een volstrekt vrijblijvende norm zijn geworden, waarbij ieder de Schrift mag geloven en uitleggen zoals hij het zelf goeddunkt, en er geen toereikend systeem bestaat dat al deze nieuwe twijfelachtige tendensen kan corrigeren.
De zwakke visie op de Heilige Schrift binnen de BJB blijkt ook uit het feit dat bijna niemand zich tijdens gezamenlijk overleg nog durft te beroepen op de Schrift.
Dit verlies van het gezag van de Schrift betekent dat wij als kerkgenootschap geen gemeenschappelijke, vaste grondslag meer hebben, wat compromissen met zich meebrengt die wij niet langer kunnen en niet langer willen negeren. Zij zijn in strijd met het geloof dat wij met een goed geweten voor onze Heiland willen bewaren.
- Verlies van duidelijkheid in de leer van de rechtvaardiging door het geloof alleen.
Deze kernstelling van de Reformatie wordt binnen de Bond ernstig ondermijnd door zijn zeer actieve lidmaatschap van de ERC (Oecumenische Raad van Kerken). Doordat de BJB lid blijft van deze organisatie, kan zij zich niet duidelijk onderscheiden van kerken die het bijbelse evangelie niet verkondigen of zelfs verdraaien. Door samenwerking en deelname aan gezamenlijke “kerkdiensten” met deze kerken en hun vertegenwoordigers tonen wij tegelijkertijd een valse eenheid, niet alleen naar hen toe, maar ook naar de seculiere samenleving. Daarmee plegen wij zondige compromissen ten koste van de eens gekende Waarheid, en dringen wij de leer van de rechtvaardiging door het geloof alleen opzij.
- Verlies van eenheid
Een verder gevolg van het ontkennen van de toereikendheid en het doorslaggevende gezag van de Schrift voor het leven is het verlies van ware eenheid en diepe gemeenschap. In Zijn zogenoemde “Hogepriesterlijk Gebed” vraagt de Heer Jezus de hemelse Vader om de eenheid van Zijn volgelingen en voegt eraan toe: “Heilig hen in de waarheid; Uw woord is waarheid.” (Johannes 17,17) Ware eenheid in de gemeente is dus alleen mogelijk op grond van het verenigd zijn in de waarheid van het Woord!
Maar omdat de BJB het niet eens kan worden over de meest fundamentele zaken, zoals het gezag van de Schrift of het evangelie zelf, is het niet meer dan logisch dat er ook onenigheid heerst over andere belangrijke leerstellige vragen. Daardoor is er binnen de BJB geen ware eenheid, en die kan er ook niet zijn. De gemeente van Jablonec probeerde enkele aanvullingen te laten aanbrengen in de Statuten van de BJB, opdat de eenheid en zuiverheid van onze leer over fundamentele en duidelijke bijbelse kwesties zouden worden beschermd, maar dit werd botweg afgewezen, wat aantoont dat de BJB meer waarde hecht aan onbijbelse verscheidenheid dan aan bijbelse eenheid.
- Onvermogen om de zuiverheid van de gemeente te bewaren
De afwijking van het gezag van de Heilige Schrift, in de richting van een vrijblijvende omgang met Gods Woord naar menselijke willekeur, heeft geleid tot een verdere achteruitgang van onze kerk. De BJB heeft al een bevestigde vrouwelijke voorganger, en de overgrote meerderheid van de gemeenten heeft dit feit aanvaard. Hoe kunnen wij dan voor onze Heer staan, die juist dit in de Schrift duidelijk heeft verboden (1 Timoteüs 2:12)? In plaats van de woorden van de apostel Paulus serieus te nemen, die zijn betoog baseert op de scheppingsorde, ontkennen sommige leiders binnen de BJB liever de schepping zelf. Daarmee bevestigen wij, tot ons eigen nadeel, de leer van de Schrift dat het verwaarlozen van één waarheid ook op andere terreinen tot een vertekend beeld leidt.
Ondanks duidelijke teksten (Romeinen 1,26-27; 1 Korintiërs 6:9-10, onder andere) was de meest recente Afgevaardigdenvergadering in het voorjaar van 2018 niet in staat een duidelijk standpunt in te nemen over de ontkenning van de zondigheid van beoefende homoseksualiteit. Dit verloop liet volledig zien hoe diep de BJB is gezonken, maar dat was wel het logische gevolg van een langdurig verzuim om wezenlijke problemen aan te pakken. Verdeeldheid over wat wel en geen zonde is en de daaruit voortvloeiende tolerantie; een gebrek aan voorzichtigheid tegenover valse leraars en hun leer; een onbijbelse houding ten opzichte van het ambt van voorganger; en een aantal andere zaken hebben onze Bond als geheel tot een statenbond van lauwe leerlingen gemaakt (Matteüs 7:21; Lucas 6,46).
Conclusie
Gezien het feit dat de doelen van de BJB, zoals omschreven in haar Grondslagdocument — namelijk het samenbrengen van gemeenten met dezelfde theologische oriëntatie — al lang niet meer worden verwezenlijkt, en dat er geen functionerend mechanisme is, en vooral geen bereidheid, om naar deze doelen terug te keren, hebben wij na jarenlange onderlinge onenigheid besloten niet langer naar deze gemeenschappelijke grondslag te streven. Wij beschouwen de huidige toestand van de BJB als onoplosbaar. Daarom hebben wij besloten om binnen onze eigen gemeenten de stappen te nemen die leiden tot uittreding uit de verbinding van gemeenten die zijn verenigd in de Baptistenbond (Bratrská jednota baptistů, BJB). Wij doen dit met het diepste leedwezen, maar in wezen hebben wij geen keus. Ons geweten is gevangen in het Woord van God en staat ons daarom niet meer toe in deze verbinding te blijven. Wij begrijpen dat er binnen de BJB nog altijd godvrezende christenen zijn die zouden willen strijden voor de vernieuwing van de Bond. Ook wij deelden ooit hetzelfde enthousiasme. Maar wij zijn tot dezelfde conclusie gekomen als Charles Spurgeon, namelijk dat “de heilige plicht van een ware gelovige jegens mensen die beweren christen te zijn maar het Woord van de Heer ontkennen en de fundamenten van het evangelie verwerpen, is om van hen uit te gaan. Als iemand zegt dat men moet proberen verandering teweeg te brengen, zijn wij het daarmee eens; maar wanneer blijkt dat deze pogingen niets zullen bereiken, wat is dan het nut? Als een gemeenschap dwaling toelaat, als zij die verwelkomt en steunt, toont dit een vastberadenheid om de grondslag niet te veranderen, en dan is er geen interne verandering mogelijk die fundamenteel kan helpen. De aanwezigheid van een evangelische partij kan het kwaad slechts onderdrukken en misschien tijdelijk verhullen; maar dit compromis is zelf een zonde, en daarom kan er geen blijvend goed resultaat worden bereikt. In een gemeenschap blijven die probeert elke overtuiging tegemoet te komen in de hoop dat alles zich wel zal oplossen, is hetzelfde als wanneer Abraham in Ur, of in Haran, was gebleven in de hoop dat het huisgezin waaruit hij was geroepen zich zou bekeren.”
Wij sluiten ons niet af; wij blijven juist open en verlangen samen te werken met allen die het gezag, de inspiratie en de onfeilbaarheid van de Schrift hooghouden en die het Woord van God beschouwen als de enige richtsnoer voor geloof en praktisch leven. Wij blijven eenheid erkennen met iedereen die leeft uit en verkondigt dat het heil alleen door genade, alleen door geloof en alleen in Christus is.
Met droefheid, maar ook in het volle besef van onze onderwerping aan de Heer van de gemeente,
BJB-gemeenten in Jablonec nad Nisou, Kroměříž, Kuřim, Lovosice en de zendingspost in Jílové u Děčína.