Zbór w Jablonec jest trzecim najstarszym zborem baptystycznym w ziemiach czeskich, po Pradze i Brnie. Po chrzcie w Wiedniu w 1869 roku małżonkowie Fridrichowie przeprowadzili się do Jablonec, gdzie prowadzili sklep. Dzięki temu mieli kontakt z wieloma mieszkańcami Jablonec, miasta, które było wówczas niemal w 90 % niemieckie. Wśród osób, które za ich sprawą uwierzyły, była siostra Tischerová z córką, które po śmierci Fridrichów opiekowały się tą małą grupką wierzących. W 1907 roku wiedeński zbór baptystów wysłał do Jablonec pastora Bernarda Petersa, ale w 1914 roku został on powołany na wojnę i w 1918 roku zmarł od odniesionych ran. W okresie międzywojennym baptyści w Jablonec nie mieli własnego pastora i stali się stacją misyjną, najpierw zboru w Broumov, a później zboru w Görlitz. Dopiero w 1939 roku do Jablonec przybył pastor Reinhold Nischik, ale wydarzenia z 1914 roku niemal się powtórzyły: w 1941 roku i on został wysłany na front, a po powojennym wysiedleniu Niemców z Sudetów z dawnego zboru liczącego sześćdziesiąt dziewięć osób pozostało tylko sześciu członków — w większości siostry.
Po zakończeniu wojny Czesi zaczęli wracać do ojczyzny z polskiego Zelowa (czeskiej osady koło Łodzi) oraz z Wołynia na Ukrainie. W 1948 roku w Jablonec zaczął głosić 67-letni Václav Horák, czeski pastor, który wrócił jako reemigrant z Jugosławii. W 1952 roku zbór w Jablonec został administracyjnie rozwiązany i przyłączony do zboru w Liberec.
Brat Horák jednak głosił w Jablonec nadal jako kaznodzieja świecki (czyli niepłatny) do 1959 roku. Po jego przejściu na emeryturę pastor Tuček rozpoczął służbę na pełnym etacie i wspólnie z Liberec założył orkiestrę tamburicową1, która tchnęła nowe życie w działalność zboru — grali w niej niemal wszyscy, którzy do kościoła przychodzili, od sześciu do czterdziestu lat, także przyjaciele. W prace zboru włączył się też energiczny kaznodzieja świecki, brat J. Kaufman, który większość czasu poza głoszeniem poświęcał pracy z młodzieżą. Organizował letnie wyjazdy pod namioty, w których uczestniczyła młodsza młodzież, młodzież i młode rodziny. W 1967 roku orkiestra odwiedziła polskie zbory baptystyczne w Zelowie, Łodzi i Warszawie, a latem 1968 roku razem z orkiestrą z Liberec odbyła dwutygodniową podróż do Jugosławii, gdzie grała w dziesięciu zborach, a także odwiedziła wybrzeże morskie. W 1969 roku, w ramach przygotowań do budowy własnego domu modlitwy, przez dwa tygodnie pomagaliśmy przy budowie domu modlitwy w Pustá Rybná. W latach 1969–71 pastorem w Liberec był brat Miloš Šolc senior, któremu udało się zaprosić wielu gości z zagranicy, a w latach 1970–1976 budowaliśmy nasz dom modlitwy w Jablonec. W tym czasie służyli nam pastorzy, bracia Průša i Šperl. W okresie ich służby zaczęły się nielegalne letnie obozy dla dzieci, organizowane przez młodzież, a zwłaszcza przez siostrę E. Rezlerová. Odbywały się one w Brniště, Kunratice koło Cvikova i w Dubičná przez ponad dwadzieścia pięć lat. Tę tradycję kontynuowało później nowe pokolenie młodzieży, które od 2009 roku znów zaczęło organizować obozy chrześcijańskie.
W 1992 roku zbór w Jablonec ponownie stał się samodzielny. Naszym pierwszym pastorem tej współczesnej ery był brat Vl. Donát senior, który między innymi rozpoczął pracę z ówczesną młodszą młodzieżą. Za czasów brata D. Kuc zbór nieco się powiększył i obok wspomnianych obozów dla dzieci zaczął także gościć drużynę harcerską. Nasz obecny pastor, brat Peter Bača, dołączył do naszego zboru w 2011 roku jeszcze jako student, a w 2016 roku ukończył studia teologiczne na Wydziale Teologicznym im. M. Bela w Bańskiej Bystrzycy.
Gdzie się spotykaliśmy
Baptyści w Jablonec spotykali się w wielu różnych miejscach. Na początku tylko w domach rodzinnych, później w wynajętych pomieszczeniach przy ulicy Lesní, przy ulicy Údolní 38 (dziś ulica 5. května) w sali gospody „U papouška” oraz w dawnym warsztacie tapeciarskim przy ulicy Květinová. Po wojnie zaczęli spotykać się przy ulicy Soukenná nr 5, w latach sześćdziesiątych w dawnym warsztacie przy ulicy E. Floriánové nr 19, następnie, w czasie budowy domu modlitwy, jako lokatorzy braci adwentystów dnia siódmego przy ulicy Bezručova nr 61, a od 5 grudnia 1976 roku w domu modlitwy przy Máchova 39b.
Pastorzy w Jablonec
- Bernard Peters (1907–1914)
- Reinhold Nischik (1939–1941)
- Václav Horák senior (1948–1959)
- Josef Teofil Tuček (1959–1966) (zbór w Liberec)
- Miloš Šolc senior (1969–1971) (zbór w Liberec)
- Daniel Průša (1972–1977) (zbór w Liberec)
- Jiří Šperl (1977–1992) (zbór w Liberec)
- Vladislav Donát (1993–1998)
- Daniel Kuc (2002–2010)
- Peter Bača (2011–2024)
Wystąpienie z Unii Baptystycznej
Do tej krótkiej, stuletniej historii zboru w Jablonec należy dodać przynajmniej częściowe wyjaśnienie, dlaczego opuściliśmy Unię Baptystyczną (Bratrská jednota baptistů, BJB). Nadal uważamy się za baptystów, choć jesteśmy zapewne zbyt konserwatywni zarówno dla progresywnych, jak i dla tradycyjnych baptystów. Przez długi czas nie zdawaliśmy sobie sprawy z tego procesu oddzielania się. Ale w 2001 roku, gdy samodzielne już zbory w Liberec i Jablonec rozważały wspólnie opłacanego pastora, kandydat został wybrany w Liberec, lecz nie w Jablonec. Powodem była jego „dyplomatyczna” tolerancja wobec praktyk homoseksualnych (czyli jego częściowe spojrzenie na autorytet Biblii), którą Liberec zaakceptował. Nasze własne przebudzenie z „miękkiego” liberalizmu, powszechnego w tamtych czasach, także następowało stopniowo, ponieważ na zgromadzeniach delegatów stanowiska tego rodzaju przeforsowywano coraz częściej. Także Jablonec nie uniknął w swojej historii nieporozumień i sporów (na przykład podczas budowy domu modlitwy), ale wynikały one głównie z osobistych konfliktów i ludzkiej słabości. Powód naszego wystąpienia z BJB jest jednak teologiczny. (Więcej we Wspólnym oświadczeniu pięciu zborów).
A gdy na zgromadzeniach delegatów w latach 2013–2020 nasze wnioski o przybliżenie praktyki BJB do zasad pierwotnego Kościoła nie spotkały się z powodzeniem, po latach tych starań doszliśmy do wniosku, że nie jesteśmy „w jednej łodzi” z tolerancyjną i pragmatyczną większością zborów — czyli przede wszystkim z ich przedstawicielami. Ten podział (i to nie tylko w BJB) wynika z różnych odpowiedzi na pytanie Piłata: „Cóż to jest prawda?”. Po zduchowieniu Biblii lub poddaniu jej w wątpliwość wielu chrześcijan zostaje potem z kolejnym pytaniem: „Co więc z niej jest jeszcze w pełni wiążące?”. Po naszych nieudanych staraniach rozwiązaliśmy to, występując i stając się samodzielnym zarejestrowanym związkiem wyznaniowym, choć wiemy, że w zborach BJB jest nadal wielu braci i sióstr, z którymi całkowicie zgadzamy się w sprawach biblijnych. Nasze wystąpienie zakończyło się w marcu 2022 roku i nasz zbór stał się w pełni samodzielny.
1 Tamburica to ludowa orkiestra instrumentów strunowych pochodząca z Jugosławii. Składa się z instrumentów „brač” (1–4), które grają partie głosów ludzkich — sopranu, altu, tenoru i basu. Są też instrumenty „bugarija”, strunowe, które utrzymują rytm, trochę jak proste gitary, oraz „berde”, odmiana kontrabasu. Na tych instrumentach gra się kostką, a ponieważ mają progi, nie wymagają tak wyrobionego słuchu muzycznego jak na przykład skrzypce. Przy odrobinie wysiłku niemal każdy mógł nauczyć się brzdąkać kostką i według nut naciskać struny na właściwych progach.
